ZŁOWIESZCZE KLESZCZE




Wiosna i lato to czas długich spacerów i pikników nad wodą. Poza ochroną przed przykrymi skutkami przegrzania naszych zwierzaków warto też zabezpieczyć je na wypadek spotkania z kleszczem.

Co to w ogóle są te kleszcze?
Kleszcze to maleńkie krwiopijne pajęczaki, w naszym klimacie najczęściej spotykane są: kleszcz pospolity, kleszcz łąkowy i kleszcz psi.

Gdzie można je spotkać?
Pasożyty te nie siedzą na drzewach, czekając aż ktoś przypadkowo strąci je na odsłoniętą skórę, wręcz przeciwnie, aktywnie poszukują żywiciela. Posiadają szereg przystosowań, które pomagają im „polować” na zwierzęta i ludzi. To bardzo dobrze wyposażeni tropiciele, którzy wiedzą o naszej obecności z chwilą, gdy tylko postawimy stopę na łące. Preferują tereny zielone, okolice parków i lasów, wysokie zarośla, łąki i trawniki, gdzie mogą skryć się w cieniu. Są bardzo narażone na wysychanie, a ruchliwość nie jest ich najmocniejszą stroną, dlatego nie spotkamy ich w centrum miasta.

Czy kleszcze zagrażają nam przez cały rok?
Okres aktywności kleszczy w Polsce przypada zwykle na miesiące od marca do października, ale zdarzają się cieplejsze lata, gdy kleszcze żerują już w lutym i pozostają aktywne nawet do listopada.

Co się dzieje, gdy spotkamy kleszcza?
Gdy kleszcz znajdzie się na żywicielu, poszukuje miejsc z najdelikatniejszą skórą. Podczas wkłucia, wytwarza dużą ilość śliny, która po około 30 minutach twardnieje i powstaje z niej rurkowata pochewka otaczająca narządy gębowe, co pozwala kleszczowi na silne umocowanie się na skórze żywiciela. Ślina ta ma także właściwości znieczulające, dlatego nie czujemy bezpośrednio momentu wkłucia kleszcza. Podczas całego procesu żerowania wydzielany jest także drugi rodzaj śliny, która zapobiega krzepnięciu krwi.

Dlaczego kleszcze muszą być usunięte jak najszybciej?
Kleszcze powinny być usunięte zaraz po ich zauważeniu. Choć ryzyko przekazania zarazków przez kleszcza jest najwyższe po upłynięciu 72 godzin to już wcześniej istnieje potencjalna możliwość, że dojdzie do zakażenia.
Po upływie około 24 godzin od wkłucia dochodzi do rozpadu komórek, znajdujących się w śliniankach i inokulacji czyli „zwracania” przez kleszcza. Wtedy to znacząco wzrasta ryzyko przekazania przez niego patogenów, odpowiedzialnych za rozwój chorób odkleszczowych.

Jakie patogeny przekazują kleszcze?
Pajęczaki te odgrywają ważną rolę w przekazywaniu patogenów takich jak:

  • Borrelia burgdorferi complex (Borelioza)
  • Babesia spp. (Babeszjoza)
  • Ehrlichia canis
  • Anaplasma spp.
  • Hemoplazmy
  • Bartonella
  • Hepatozoon spp.
  • Rickettsia
  • Coxiella
  • filariozy
  • wirusy np. wirus TBE


Co zrobić gdy już doszło do kontaktu z kleszczem? Wyciągnąć? A może wykręcić?

Kleszcza należy usunąć, delikatnie wykręcając go z miejsca wkłucia. Jest to najlepszy sposób pozbycia się kleszczy i ma związek z anatomią ich aparatu gębowego. Chelicery, czyli szczękoczułki umożliwiają kleszczowi „zakotwiczenie się” w ranie i ciągnąc kleszcza po prostu do góry zwiększamy ryzyko, że ta „kotwiczka” zostanie w ranie. Do usuwania kleszcza najlepiej nadają się pęsety lub „kleszczołapki”. 
Kleszcza nie smarujemy masłem, alkoholem ani parafiną!  To nieprawdziwe informacje, które niestety wciąż znaleźć można na różnych forach. Miejsce po wkłuciu kleszcza można delikatnie odkazić. Jeśli nie jesteście pewni, czy umiecie prawidłowo usunąć kleszcza, udajcie się do lekarza weterynarii.

Co w sytuacji, gdy w rance została „główka”?
Technicznie rzecz ujmując, w ranie nie zostaje główka, a zaledwie część „żądła” kleszcza. Jest to małe ciało obce, które może spowodować niegroźny lokalny stan zapalny. Można spróbować usunąć pozostałości przy pomocy igły a okolicę należy odkażać i ewentualnie zastosować maść z antybiotykiem.

Kiedy warto wykonać test na choroby odkleszczowe?
Przy braku jakichkolwiek niepokojących objawów warto odczekać około 3-4 tygodni od czasu kontaktu z kleszczem. Wcześniejszy wynik ujemny testu może być fałszywy z powodu zbyt małej ilości przeciwciał obecnych we krwi zwierzęcia.

Czy warto badać kleszcza?
Nie. Nawet pozytywny wynik testu PCR oznacza wyłącznie, że kleszcz był nosicielem jakiegoś patogenu. Nie musi to wcale oznaczać, że przekazał go naszemu zwierzęciu.

Czy można zauważyć początek choroby odkleszczowej?
Okres wylęgania się chorób odkleszczowych jest różny, w zależności od rodzaju drobnoustroju może to być od kilku dni do kilku miesięcy. Objawy często są niespecyficzne i obejmują między innymi: apatię, gorączkę, niechęć do jedzenia, biegunkę, powiększenie węzłów chłonnych, bladość błon śluzowych, osłabienie, niechęć do poruszania się i bóle stawów. U zwierząt rzadko występuje rumień, który u ludzi jest pierwszym niepokojącym objawem po kontakcie z kleszczem.

Jak zabezpieczyć nasze czworonogi przed kleszczami?
Obecnie weterynaria dysponuje pokaźnym arsenałem środków do walki z kleszczami. Wśród nich są obroże, preparaty typu spot-on, spray ‘e i tabletki. Czas ich działania waha się, w zależności od użytego preparatu, od 3 tygodni do 7-8 miesięcy. Lekarze weterynarii z pewnością pomogą dobrać najlepszy dla Waszego zwierzaka preparat.
Dostępna jest również szczepionka przeciwko boreliozie psów. Pieski można szczepić już od 12 tygodnia życia, odporność rozwija się po około 3 tygodniach od iniekcji i utrzymuje się, w zależności od rodzaju użytej szczepionki, 7 miesięcy lub nawet rok.

Ochrona psów i kotów przed kleszczami jest bardzo istotna, nie tylko z punktu widzenia zdrowia naszych pupili, ale też jako składowa profilaktyki występowania chorób odkleszczowych u ludzi. Kleszcze, przynoszone do domu na sierści zwierzęcia mogą przenosić się na ich właścicieli i stanowić źródło zakażenia tymi chorobami.

Pamiętajcie, żeby zabezpieczać czworonogi regularnie przeciwko ektopasożytom i sprawdzać skórę swoich zwierzaków po spacerach, tak, by jak najszybciej usuwać odnalezione kleszcze.

lek.wet. Malwina Myślińska